Rulman çeşitleri, genellikle taşıdıkları yüke, yapılarına ve kullanım alanlarına göre sınıflandırılır. Rulmanlar, makinelerdeki hareketli parçaların sürtünmesini azaltmak, yük taşımak ve düzgün bir hareket sağlamak amacıyla kullanılan temel makine elemanlarıdır. Farklı çalışma koşulları ve ihtiyaçlara göre geliştirilmiş birçok rulman çeşidi bulunmaktadır.
Rulman Çeşitleri ve Detayları
1. Bilyalı Rulmanlar:
En yaygın kullanılan rulman türüdür. İç ve dış bilezikler arasında yuvarlak bilyalar bulunur. Hem radyal (yanal) hem de eksenel (dikey) yükleri taşıyabilir. Genellikle elektrik motorlarında, fanlarda, otomotiv parçalarında ve ev aletlerinde kullanılır. Sessiz çalışmaları ve yüksek hızlara uygun olmalarıyla bilinirler.
2. Makaralı Rulmanlar:
Bilyalar yerine silindir şeklindeki makaralar kullanılır. Daha fazla temas yüzeyi sunduğu için yüksek radyal yük taşıma kapasitesine sahiptir. Ancak eksenel yük taşıma kapasiteleri düşüktür. Ağır sanayi makinelerinde, konveyörlerde ve büyük dişli sistemlerinde tercih edilir.
3. Konik Makaralı Rulmanlar:
Silindirler konik şekildedir ve bu sayede hem radyal hem de eksenel yükleri taşıyabilirler. Otomobil tekerlek rulmanları, dişli kutuları ve ağır yük taşıyan makinelerde sıkça kullanılır.
4. İğneli Rulmanlar:
Çapları küçük ama uzun iğne şeklinde makaralar içerir. Yüksek radyal yük taşıma kapasitesine sahiptir ve dar alanlarda kullanıma uygundur. Özellikle kompakt yapıların gerektiği el aletleri, motosikletler ve hafif makinelerde kullanılır.
5. Eksenel (Aksiyel) Rulmanlar:
Sadece eksenel yükleri taşıyabilen rulmanlardır. Bilyalı veya makaralı tipte olabilirler. Dönel tabla sistemleri, vinçler ve çeşitli otomasyon sistemlerinde kullanılırlar.
6. Kendinden Hizalanabilir Rulmanlar:
İç bilezik ve bilya grubu, dış bilezik içinde hafif açılarla hareket edebilir. Bu yapı, mil eğriliklerini veya montaj hatalarını telafi etmeye yarar. Şaft sapmalarının olabileceği uygulamalarda tercih edilir.
Sonuç olarak, Rulman çeşitleri açısından her rulman tipi, farklı yük türlerine, hızlara ve ortam koşullarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Uygun rulman seçimi, sistemin verimli, güvenli ve uzun ömürlü çalışmasını sağlar.